1. Ivan Lasić, Fakultet zdravstvenih studija, Sveučilište u Mostaru, Državna regulativna agencija za radijacijsku i nuklearnu sigurnost, BiH ,
Federation of Bosnia and Herzegovina
, Bosnia and Herzegovina
2. Aco Janicijević, Tehnološko-metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Srbija, Serbia
3. Vesna Radumilo, Javno preduzeće „Nuklearni objekti Srbije”, Beograd, Srbija,, Serbia
4. Dražan Primorac, Sveučilišni odjel promet i logistika, Sveučilište u Mostaru, Institut za akreditiranje – BATA, BiH ,
Federation of Bosnia and Herzegovina
, Bosnia and Herzegovina
UPRAVLJANJE NIVOIMA RIZIKA PO ZDRAVLJE STANOVNIŠTVA MERENJEM AMBIJENTALNOG EKVIVALENTA DOZE ZRAČENJA NA LOKALITETU NUKLEARNOG OBJEKTA
Ivan Lasić1,3 Vesna Radumilo2,6, Dražan Primorac4,5, Aco Janićijević6,
1 Fakultet zdravstvenih studija, Sveučilište u Mostaru,
2Javno preduzeće „Nuklearni objekti Srbije”, Beograd, Srbija,
3Državna regulatorna agencija za radijacionu i nuklearnu bezbjednost, BiH
4 Sveučilišni odjel promet i logistika, Sveučilište u Mostaru,
5I nstitut za akreditiranje – BATA, BiH,
6Tehnološko-metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Srbija
Sažetak: Povećan stepen rizika po stanovništvo i ostale biosisteme i generalno gledano negativan i potencijalno štetan uticaj na životnu sredinu u okolini nuklearnih postrojenja od veštačkih izvora zračenja, je veoma aktuelan zadatak i bezbednosni izazov. Zato se vrši permanentno praćenje karakerističnih parametara ambijentalne sredine u okruženju takvih objekata i sprovode pouzdana merenja u smislu kontrole ispunjenja uslova i sigurnosti rada nuklearnih postrojenja. Ukoliko se registruju odstupanja od standardnih i očekivanih rezultata prilikom redovnog režima rada nuklearnih postrojenja po hitnom postupku se odgovorno i adekvatno reaguje prema odgovarajućim bezbedonosnim centrima i telima odgovarajućih državnih institucija. Sve takve aktivnosti u eventualnum slučajevima sa povećanim rizikom se preduzimaju skladu sa zakonom o radijacionoj i nuklearnoj sigurnosti i bezbednosti i pravilnikom o granicama izlaganja jonizujućim zračenjima i merenjima. Osnovni i konačan cilj sprovođenja navedenih merenja je da se preventivno i pravovremeno u kontinuitetu preduzimaju propisane mere u sprečavanju povećanja nivoa rizika na lokalitetu funkcionisanja nuklearnog objekta koji bi, u spregu sa ostlim rizičnim faktorima mogao da dovede do eventualnog akcidenta..
Jedan takav odgovoran i širokoobuhvatan concept bezbedonosnog upravljanja rizicima ove vrste zahteva sistemsko ispitivanje radioaktivnosti u životnoj sredini u okolini nuklearnih postrojenja. To podrazumeva između ostalog i ispitivanje nivoa radioaktivne kontaminacije vazduha kontinualnim merenjem jačine ambijentalnog ekvivalenta doze gama zračenja u vazduhu, merenje meteoroloških parametara kao i matematičko modelovanje rasprostiranja radionuklida u graničnom sloju atmosfere.
Ispitivanje nivoa radioaktivne kontaminacije vazduha kontinualnim merenjem jačine ambijentalnog ekvivalenta doze gama zračenja u vazduhu u okolini nuklearnih postrojenja sprovedeno je i prikazano u ovom radu. Planirana merenja sprovedena su akreditovanom metodom u skladu sa zahtevima za kompetentnost laboratorija za ispitivanje prema standardu SRPS ISO/IEC 17025:2017 (Ispitivanje nivoa spoljašnjeg zračenja kontinualnim merenjem jačine ambijentalnog ekvivalenta doze u vazduhu: EPA HASL 300:1997)
Ključne reči: nuklearna postrojenja, kontrola uslova sigurnosti, nivoi rizika, ambijentalni ekvivalent doze, kontaminacija vazduha.
Кључне речи :
Тематска област:
Датум:
30.07.2026.
Contemporary Materials 2026 - Savremeni Materijali
