1. Maja Vuković,
Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
2. Vladan Micic, Tehnološki fakultet u Istočnom Sarajevu,
Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
3. Nebojša Vasiljević, Tehnološki fakultet u Istočnom Sarajevu,
Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
Sažetak: Cilj ovog rada je optimizacija procesa ekstrakcije i komparativna analiza konvencionalnih (maceracija, Sokslet, šejker) i savremenih (ultrazvučna ekstrakcija) metoda za izolovanje bioaktivnih jedinjenja, ukupnih (poli)fenola i karotenoida, iz osušene i usitnjene kore narandže. Istraživanje je sprovedeno kroz dvije faze: preliminarnu analizu i glavni dio zasnovan na Box–Behnken dizajnu eksperimenta. U preliminarnoj fazi (14 uzoraka) ispitivan je uticaj broja obrtaja šejkera (60–180 o/min), vrste rastvarača (voda, 64 % i 96 % etanol, aceton, hloroform) i tipa ekstrakcije na sobnoj temperaturi. Preliminarni rezultati su pokazali da je za ekstrakciju (poli)fenola najpogodniji 96 % etanol uz primjenu šejkera na 120 o/min, gdje je ostvaren najveći prinos od 18,31 mg GAE/g uzorka, dok je za karotenoide najbolji rezultat ostvaren uz isti broj obrtaja na šejkeru, ali uz primjenu hloroforma kao rastvarača, sa vrijednošću od 142,08 mg/100 g suve mase. Na osnovu optimizovanih parametara, u glavnom dijelu istraživanja (15 uzoraka) primijenjena je ekstrakcija na šejkeru na 120 o/min kako bi se ispitao uticaj odnosa čvrsto:tečno (1:30, 1:40, 1:50), sadržaja etanola (32 %, 64 %, 96 %) i vremena ekstrakcije (20, 40, 60 min). Najbolji rezultati u glavnom dijelu za ukupne (poli)fenole zabilježeni su kod uzorka 4N i iznosili su 15,95 mg GAE/g uzorka (odnos 1:50, 96 % etanol, vrijeme 40 min), dok je za karotenoide najbolji rezultat ostvaren kod uzorka 12N sa vrijednošću od 183,52 mg/100 g suve mase (odnos 1:40, 96 % etanol, vrijeme 60 min). Rezultati potvrđuju da konvencionalna ekstrakcija na šejkeru, vođena pri optimalnim parametrima određenom metodom Box–Behnken dizajna uz primjenu 96 % etanola, pruža izrazito visoku efikasnost u izolovanju ciljnih jedinjenja iz kore narandže.
Ključne reči :
Tematska oblast:
SIMPOZIJUM D - Ekološki održivi materijali
Datum:
17.07.2026.
Contemporary Materials 2026 - Savremeni Materijali
Datoteka uz rad
(80.50 KB)
