1. Aco Janicijević, Tehnološko-metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Srbija, Serbia
„In vivo“ merenja aktivnosti radionuklida u celom telu čoveka i određivanje stepena zdravstvene ugroženosti usled kontaminacije
Ivan Lasić1,3 Jelena Đorđević2,4, Dražan Primorac4,5, Aco Janićijević6,
1 Fakultet zdravstvenih studija, Sveučilište u Mostaru,
2Javno preduzeće „Nuklearni objekti Srbije”, Beograd, Srbija,
3Državna regulatorna agencija za radijacionu i nuklearnu bezbjednost, BiH
4Sveučilišni odjel promet i logistika, Sveučilište u Mostaru,
5Institut za akreditiranje – BATA, BiH,
6Tehnološko-metalurški fakultet, Univerzitet u Beogradu, Srbija
Abstract:
Određivanje prisustva i uticaja radionuklida i njihovih produkata u životnoj sredini je veoma važno sa aspekta zaštite zdravlja ljudi. Korišćenje radionuklida u industriji, medicini i naučnim istraživanjima često doprinose određenoj dozi zračenja koju čovek primi udisanjem, unošenjem hrane u organizam ili direktnim izlaganjem izvorima zračenja. Izloženost jonizujućem zračenju izražava se efektivnom dozom, i procenjuje se da čovek u proseku primi efektivnu dozu od 2.4 mSv godišnje od prirodnog zračenja. Činjenica da se pojedini štetni efekti ne ispoljavaju odmah, ne isključuje njihovu pojavu kasnije, tokom vremena života izloženih pojedinaca zračenju ili čak u i nekim kasnijim generacijama date populacije. Zato pri svakom izlaganju treba imati na umu ALARA princip (ALARA - As Low As Reasonably Achievable), opšteprihvaćeni međunarodni koncept preventivne zaštite, prema kome svako nepotrebno izlaganje zračenju treba izbeći, a neophodno svesti na najmanju moguću meru. Radijacioni rizik za celo telo ili pojedine organe određuje se preko efektivne doze ili tkivnih ekvivalenata doze i odgovarajućih koeficijenata verovatnoće usvojenih od strane Međunarodnog komiteta za zaštitu od zračenja: Preporuke 2007 Međunarodne komisije za zaštitu od zračenja, Publikacija broj 103 (The 2007 Recommendations of the International Commission on Radiological Protection, ICRP Publication 103).
U cilju primene doslednog monitoringa za kontrolu unutrašnjeg izlaganja u ovom radu sprovedena su direktna merenja – merenje aktivnosti radionuklida u celom telu čoveka (Whole Body Counter-WBC). Ova vrsta merenja se bazira na detekciji jonizujućeg zračenja koje se emituje iz tela čoveka koristeći detektore koji su postavljeni u neposrednoj okolini tela. Tokom prethodnog perioda, pre uspostavljnja aktuelnog režima rada, izvršena je optimizacija WBC sistema nabavkom nove opreme, adekvatnom rekonstrukcijom prostora, kao i stručnim usavršavanjem osoblja koje vrši merenja. Rezultati koji su prikazani u ovom radu pokazali su značajno unapređenje u efikasnosti detekcije i smanjenju merne nesigurnosti u skladu sa preporukama Međunarodne Agencije za Atomsku Energiju - MAAE. (International Atomic Energy Agensy – IAEA).
Ključne reči: Zaštita stanovništva od radijacije, efektivna doza, ALARA – sistem preventivne zaštite, detektori zračenja, Whole Body Counter,
Ključne reči :
Tematska oblast:
SIMPOZIJUM B - Biomaterijali i nanomedicina
Datum:
30.07.2026.
Contemporary Materials 2026 - Savremeni Materijali
