PRIRODNI PRODUKTI I KARIJES

1. Đorđe Mirjanić, JZU Dom zdravlja Banja Luka , Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
2. Jovan Vojinović, University Business Academy Novi Sad, Faculty of Dental Medicine in Pancevo, Serbia i Medicinski fak, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
3. Vladan Mirjanić, Medicinski fakultet, Odsjek Stomatologija, Univerzitet u Banja Luci, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina

I pored izuztnog napretka u kontroli dentalnog karijesa postignutog sa primjenom fluorida, zbog njihovih ograničenih mogućnosti on još uvek nije stavljen pod kontrolou. Hiljadama godina se koriste različiti biljni proizvodi (voće, ljekovito bilje, začini) u cilju tradicionalnog liječenja različitih poremećaja u organizmu, pa samim tim i oboljenja zuba i usta. Tek poslednjih decenija se ulažu intenzivni napori na rasvijetljavanju aktivnih principa i moguće kliničke prakse. Biljke kroz svoj sekundarni metabolizm proizvode brojna jedinjenja koja koriste u odbrani od UV zračenja ili različitih spoljašnjih agresivnih noksi (infekcije bakterijama, virusima i gljivicama, oksidativni stres i sl.). Najpoznatije grupe biljnih fitohemikalija su heterozidi (najznačajniji predstavnici su :polifenoli i bioflvonoidi), alkaloidi, escencijalna (eterična) ulja, saponini, terpeni i dr.
Fitohemikalije djeluju na više načina: 1. podsticanje procesa remineralizacije, 2. dejstvo na biofilm, 3. zamjena za šećere (prirdoni zaslađivači i 4. kombinovano dejstvo. Najveća prednost prirodnih produkata je što ne narušavaju ekološki sistem oralnog mikrobioma i što su dobro tolerisani od strane tkiva.
Najopoznatiji prirodni produkti i aktivne fitohemikalije, za koje ima dokaza da djeluju antikariogeno i kada se koriste u prirodnom i prerađenom (ekstrakti) obliku su:1)Zeleni čaj (fluoridi, polifenoli: cacechini i ECg); 2) Brusnice(polifenoli proantocianidini), 3) Propolis(polifenoli apigenon i tt-farnesol); 4) Salvadora Persica čiji se korijen u muslimanskom svijetu i Aziji koristi vijekovima za čišćenje zuba pod nazivom Miswik (fluoridi, polifenoli benzylisothoicyanate-BIT, saponini,tanini; 5) Azadiracta indica biljka poznata u azijskoj tradicionalnoj medicini poznata pod nazivom Neem (terpen nimidin); 6) Galla(Rhus) chinesis poznat pod nazivom Kineski smak (gallotaninima); 7) Nar (polifenol ellagitanin); 8) Kakao (alkaloid teobromin iz grupe ksantena kojoj pripradaju i kofein i teofilin) najviše nalazi u kakoo, i čaju; 9) Akacija (gumu arabicu) podstiče remienralizaciju čak i bez prisustva fluorida; 10) Citrusno voće (bioflavonoid Hesperidin); Stevia rebaudiana (glikozoidi Steviosidi i Rabuodioside A).
Neki od proizvoda poput Miswika se i zvanično preporučuju kao moguća zamjene za pranje zuba sa četkicom i fluoridima. Ostali mogu da se koriste između obroka umjesto kariogene hrane.Poslednjih godina se intenzivno radi na izdvajanju antikariogenih fitohemikalija i njihovoj primjeni u dentalnim produktima i medikamentima. Na tržištu već postoje komercijalni proizvodi sa biljnim produktima, ali su neophodna dodatna klinička ispitivanja. Smatra se da nema dovoljno podataka,da bilo koje može da zamijeni fluoride.

Ključne reči: natural products; dental caies; polyphenoles in dentistry; green tea; oral health

Tematska oblast: SIMPOZIJUM B - Biomaterijali i nanomedicina

Datum: 17.08.2020.

Contemporary Materials 2020 - Savremeni Materijali


Ostali radovi sa konferencije


Pretraži radove